Salamanca, İspaniya, Plaza Mayor

Meydan 1729-cu ildə V Filipin sifarişi ilə və əsas meyarı buğa döyüşləri üçün bir ərazinin olması məqsədilə inşa edilmişdir. Bu gün İspaniyanın, hətta Avropanın ən gözəl meydanlarından biri hesab olunur. Yerləşdiyi ərazi paradoksal bir illüziya təqdim edir. Yerdən baxıldıqda mükəmməl düzbucaqlıya bənzəsə də, havadan çəkilmiş fotoşəklində nizamsız olduğu görünür. Meydanın ərazisini əhatə edən və müəyyənləşdirən binaların barokko üslubundakı fasadları ilk baxışdan mükəmməl simmetrik görünür, amma əslində hər iki tərəf eyni hündürlüyə malik deyil. Salamanka meydanı bir neçə kitabın mövzusu olub və bugün İspan meydanlarının mütləq modelidir.

Domplatz from Passau, Germany

This urban structure was determined by its geographical position, one of the most spectacular in urban Europe. Passau is situated on a spit of land, at the confluence between the Danube, the Inn and the Ilz, each with differently coloured waters. The Domplatz lies at the highest point of the city, which serves to its advantage, as Passau is threatened by floods each year. The square was built in 1150, and in 1155, after donations by the Bishop Konrad von Babenberg, it became the property of the Cathedral, under the condition that clerical houses be built on its free sides. These 14 buildings were damaged by the great fires of 1662 and 1680, and then rebuilt by Italian architects in a late-Baroque style. In 1824, a statue of Emperor Maximilian I of Bavaria was placed in the square. Thus, for the first time in its history, the square became public, gaining the status of an official town square. It was renovated after 2013. Its pavement was replaced with fine gravel, pointing to its previous historical eras. Its lighting is spectacular, one of the finest in Europe. Highlighting the façade of the Cathedral, leaving the square and the rest of the buildings in half-light, it enngages in a subtle game of darkness and light, linking the past, when cities did not have public lighting, with the future. The effect is that of a scene from a Baroque play.

 

Hlavné námestie from Košice, Slovakia

Hlavné námestie means Great Square in Slovak, but the early history of this city and its central square is tied to the German colonists who arrived here in the mid-13th century, at the invitation of King Béla IV of Hungary. The city of Košice (Kaschau in German, Kassa in Hungarian, and Cașovia in the old Romanian chronicles), existed at the crossroads of great trade routes linking the Baltic Sea with the Black Sea; Poland with Transylvania; the east of Europe with the south of Europe. Its urban space is rigorously structured. Three parallel roads run from north to south, with the middle road becoming progressively wider until it meets the main east-west artery, forming a special, lens-shaped square. The lens shape is due to the construction of the square in a region that formerly functioned as a trade fair. The trade fair took place in a widened section of the road, halfway between a castle and an abbey, before any other buildings were constructed. The shape also comes from the unification, through a typical process of a synoecism, of two distinct pre-13th century settlements, whose borders were those of the present-day square. At its centre, where these two axes intersect, the German colonists erected a parish church. In the 14th century this church was replaced by the Gothic Cathedral of Saint Elisabeth, the largest Cathedral in Slovakia to this day. The tower of Saint Urban, containing a seven tonne bell, and the Chapel of Saint Michael, both Gothic and built in the 14th century, flank the Cathedral, creating a unique and unitary whole. The theatre, a Neo-Baroque jewel, was finalised in 1899. Gothic houses, Renaissance and Baroque palaces, and Art Nouveau buildings define the perimeter of the square. The contours of the old city walls are clearly visible along the circular paths of the adjacent streets. The lens-shaped square of Košice is the largest and most coherent urban ensemble of its kind, typical of eastern Slovakia.

Ştramberk, Çexiya Respublikası, Namesti

Bir çox digər kiçik, yol kənarında yerləşən məkanlar kimi bu yer də Çex dilində sadəcə Meydan, yəni Namesti adlanır. Ştramberk şəhəri bütün şəhərin öz meydanında sıxlaşdığı bir yerin başqa bir nümunəsidir. Perimetrini müəyyənləşdirən sıra evlərdən başqa, əlavə olaraq yalnız iki və ya üç küçə onun xəritəsini tamamlayır. Qalanın haqqında az şey bilinən qalıqlarından ibarət, yaxınlıqdakı meşəli bir təpə üzərində pərçimlənmiş Truba adlanan bir silindrik qüllə bu qəsəbəyə hakimlik edir. Buradakı hər şey meşələrdən meydandakı qalaya qədər bir nağılı xatırladır. Mədəni irsinə XVIII və XIX əsrlərdən qalma çox sayda taxta evlər də əlavə edilmişdir. Ştramberkin yerləşdiyi ərazi Karpat bölgəsi boyunca Transilvaniyadan və bəlkə də Bukovinadan ardıcıl bir neçə dalğada buraya köçən əhalinin adından ilhamlanaraq Valassko adlanır. Vlaxların dili illər keçdikcə itirilsə də və bu insanlar slavyanlaşsa da, yerli çex və alman sənətkarlarının burada adaptə etdikləri ənənəvi inşaat texnikaları kimi bəzi adətlər yaşamışdır. Taxta evlər Transilvaniya mənşəli Rumıniya taxta memarlığını açıq şəkildə biruzə edir. Bir neçə yerli qəsəbələr bu cür mərkəzlərə malik idi, ancaq taxtadan hazırlanmış evləri hazırda əsasən barok üslublu daş evlərlə əvəz olunub. Ştramberkdə böyük sayda vlax stilli taxta evlər vardır ki, indi də onlar bu cür adlandırılır və maraqlı bir memarlıq qoruğu yaratmaqdadır. Meydan həmçinin, qanunla yalnız burada hazırlana bilən “Ştramberk qulaqları” adlanan yerli tortlarının istehsalı ilə tanınır. Deyilənlərə görə, bu tortlara bu ad ona görə verilib ki, orta əsrlərdəki Ştramberk sakinləri düşünürdülər ki, hazırlanan tortlar tatar basqınları zamanı əsir götürülən tatar əsgərlərinin qulağını xatırladır.

[videnpro_vimeo id=’1468′]