ჰერცეგ ნოვი, მონტენეგრო, ტარგ ჰერცეგ სტეპანა

ჰერცეგ ნოვი (იტალიურად კასტელნუოვო) თავისი სახელის მიუხედავად, საკმაოდ ძველი დასახლებაა. ის დაარსდა 1382 წელს მეთევზეთა სოფლის ადგილას, ბოსნიელი მეფის – სტეფან I-ს მიერ, რომლის სახელიც ჰქვია ქალაქის ცენტრალურ მოედანს. 1482 წელს ქალაქი თურქებმა დაიპყრეს და დარჩნენ აქ მომდევნო ორი საუკუნის განმავლობაში, პერიოდულად ესპანელების თავდასხმებიც ხშირი იყო. 1687 ქალაქში მმართველობის ვენეციური, მოგვიანებით კი ავსტრო-უნგრული კანონი მოქმედებდა. ამის შემდგომ, სხვადასხვა დროს,  ჰერცეგ ნოვს მართავდნენ რუსები, ნაპოლეონი და მუსოლინი.  საბოლოოდ კი ის გახდა იუგოსლავიის ნაწილი. ქალაქის არასრული ისტორიის ნახვა, შესაძლებელია მის მოედანზე. ეს პარადოქსული მოედანია, რადგან ააგეს იტალიურ სტილში, პალმის ხეებით გარშემორტყმული ბრწყინვალე მართმადიდებლური ტაძრით შუაგულში. მოედნიდან, რომლის არაოფიციალური სახელია ბელავისტა, ჩანს ზღვა,  ოტომანური საათის კოშკი, ესპანური ციხე-სიმაგრე, კათოლიკური ეკლესიის სამრეკლო და ქალაქის ქვედა ნაწილი.

ჩესკი კრუმლოვი, ჩეხეთის რესპუბლიკა, ნამესტი სვორნოსტი

ნამესტი სვორნოსტი პატარა, 45 x 60 კვმ მოედანია. აქ დაჯგუფებულია  რენესანსული ფასადების მქონე სახლები, აქვე მდებარეობს ბაროკალური სვეტი. მოედანი ერთ მხარეს შემოსაზღვრულია ძველი ქალაქის მერიის შენობის თაღედით. ქალაქი, რომელსაც გერმანულად კრუმაუ ჰქვია, განვითარდა სასახლის გარშემო, რომლის შესახებაც პირველი ისტორიული წყარო გვხვდება მე-13-ე საუკუნის პოემაში. სასახლე ყოველთვის იყო მთავარი პუნქტი, ხოლო მოედანს მისი ზომებიდან გამომდინარე და მდინარე ვლტავას კალაპოტის თავისებურების  გამო ჰქონდა მეორეხარისხოვანი როლი. მიუხედავად ამისა, მოედანი რჩება ზღაპრული ატმოსფეროს მქონე დასახლების მთავარ ელემენტად, ის გაიცნო მსოფლიომ და დღეს ქალაქის მცირე ზომის მიუხედავად, მას მრავალი ტურისტი სტუმრობს.

Marktplatz from Elburg, Holland

Elburg’s square is the result of an intersection between two main arteries, and reproduces on a much smaller scale the quadrangular shape of the city. Elburg has perfect geometrical proportions, thought out in such a way that its measurements link to the golden number[MOU1] . The city, whose shape has remained unchanged, was built between 1392 and 1396, and is unusual for the Middle Ages, as all of its roads are linked both to the city’s edges and to its square, which lies exactly at the geometric centre of the quadrangle.

ლეირა, პორტუგალია პრასა, ფრანცისკო როდრიგეზ ლობო

მოედანი საკმაოდ მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ლეირას მოსახლეობის სოციალურ და ეკონომიკურ ცხოვრებაში, აქ არის კაფეები და ტერასები, სადაც ბევრი ღონისძიება ტარდება. ამ მოედნის ტროტუარი ითვლება პორტუგალიაში ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ ტროტუარად. შუასაუკუნეებში აქ იმართებოდა სეზონური ბაზრობები.

ჩესკი ბუდეოვიჩე, ჩეხეთის რესპუბლიკა, ნამესტი პრემისლა ოტოკარა II

მოედანი ევროპაში ერთ-ერთი უდიდესია  და  ბოჰემიის მეფე ოტოკარ II-ს სახელს ატარებს. მან 1256 წელს აღმოაჩინა ქალაქი, რომელსაც გერმანულად ერქვა ბუდვეისი. მოედნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში დგას XVI საუკუნეში აშენებული შავი კოშკი და წმინდა ნიკოლოზის საკათედრო ტაძარი. ქალაქის შესასვლელის ბაროკოს სტილის შენობა განთავსებულია მოედნის საპირისპირო მხარეს. ცენტრალური ადგილი უჭირავს სამსონის შადრევანს, ბაროკოს სტილის დახვეწილი გაფორმებით. მოედანს ავსებს 48 სახლი, ლუდის ქარხანა და მარილის ბაზრობა.

კასერესი, ესპანეთი, დიდი მოედანი

ეს ესპანეთის ყველაზე დიდი მოედანია და შუასაუკუნეების ქალაქის შესასვლელში მდებარეობს. მოედანი სათავეს XI საუკუნიდან იღებს, როდესაც ამ ადგილს დიდი ტრადიციული დღესასწაულებისთვის იყენებდნენ. შენობები სხვადასხვა ხანას განეკუთვნება. ყოველი შენობის პირველი სართულების კოლონადები VI საუკუნით თარიღდება. ჩრდილო-დასავლეთით განლაგებული ბუხაკოს კოშკი თვალწარმტაცი შენობაა და ქალაქის სიმბოლოს წარმოადგენს. ის არაბების ბატონობის დროს რომაულ საძირკვლებზე აშენდა. როგორც ჩანს, სახელწოდება ჩალის თოჯინების ადგილობრივი სახელიდან იღებს საწყისებს – (ბუხაკოს) bujacos. 

ბურტანგე, ნიდერლანდები, მარკტპლეინი

დღესდღეობით, ეს არის სოფელი, 133 სახლით და 300-ზე ნაკლები მოსახლეთი. თუმცა, ბურტანგე აშენდა როგორც სამხედრო ციხე 1593 წელს, ნიდერლადების რევოლუციისას, უილიამ მდუმარეს ბრძანებით. იგი ამ ფუნქციას ასრულებდა 1851 წლამდე, შემდეგ, დაკარგა თავდაცვითი ფუნქცია და აქ დასახლდნენ ხელოსნები და ფერმერები. სოფლის ძირითადი ფუნქციას წარმოადგენდა ესპანური გრონინგენის გერმანიასთან დამაკავშირებელი გზის დაცვა. ეს არის ვარსკვლავის ფორმის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ციხე ევროპაში. პენტაგონის ფორმის გეგმა, მისი არხები და საფარი შეესაბამება საწყის პროექტს. მოედანი განთავსებულია ცენტრში და შეესაბამება ციხეში განლაგებული შენობების პენტაგონურ ფორმას. მის პერიმეტრზე არის სამასწლოვანი 14 ცაცხვის ხე. მოედანზე წარმოდგენილია ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაგებობები: კაპიტნის სახლი, მეთაურის სახლი და სკოლის ხელმძღვანელის სახლი. ამ შენობების განლაგება იერარქიულია. აქვე არის პროტესტანტული ეკლესია, რომელიც თარიღდება 1869 წლით და შესამჩნევია, რომ ის განთავსებულია მოედნის ახლოს და არა უშუალოდ მოედანზე.

ალმეიდა, პორტუგალია, პრასა დე საო ჰოაო

პორტუგალია-ესპანეთის საზღვარზე მრავალი ციხე-სიმაგრეა, რომელთა უმეტესობა პორტუგალიის მხარეს მდებარეობს. ალმეიდას ციხე 1641 წელს ვაუბანურ სტილში, აგებული ვარსკვლავის ფორმის ნაგებობაა, რომელიც პორტუგალიის ჩრდილოეთში მდებარეობს. ეს არის ციხე, სადაც თავისი ისტორიის მანძილზე, ესპანელებმა მხოლოდ ერთხელ შეაღწიეს, მოგვიანებით კი უკვე ფრანგების დახმარებით აიღეს. ციხის გეგმა არარეგულარულ ოთხკუთხედს წარმოადგენს. ის არცთუ ისე სიმეტრიულად არის განთავსებული, ვარსკვლავის მოხაზულობაც არაა იდეალური, თუმცა, მისი, როგორც ცენტრის როლი აშკარაა.

კოიმბრა, პორტუგალია, 8 მაისის მოედანი

კოიმბრა ცნობილია თავისი უნივერსიტეტით. მონუმენტური მოედნები განლაგებულია უნივერსიტეტის ტერიტორიაზე. ქალაქი ფლობს საიუველირო ნაწარმს, მოკრძალებული რაოდენობით, მაგრამ დაბალანსებული პროპორციებით, რაც ისტორიული მნიშვნელობისაა. 8 მაისის მოედანი მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, სანტა კრუზის მონასტრის წინ. მისგან მოშორებით ქალაქის საბჭოს ნახავთ. მანუელის ეკლესიის ფასადი გამოირჩევა თავისი ბრწყინვალებით, იქ დაკრძალულია პორტუგალიის პირველი ორი მეფე. შენობების დანარჩენი სამი მხარე ისეთივე თვალსაჩინოა, როგორც ცენტრალური შადრევანი. ამაში თავისი წვლილი შეიტანა მოედნის თანამედროვე რეკონსტრუქციამაც.

 

ლისაბონი, პორტუგალია, პრასა დე მუნიჩიპიო

პრასა დე კომერჩიოსგან პატარა მანძილის დაშორებით განთავსებულია მუნიციპალური მოედანი, რომელზეც არის სამი მნიშვნელოვანი შენობა: მუნიციპალიტეტი, სააპელაციო სასამართლო და საზღვაო არსენალი. ეს არის პატარა, წყნარი მოედანი, პრასა დე კომერჩიოსგან განსხვავებული რითმებით. პრასა დე მუნიჩიპიო არის საქსოვი ფაბრიკის ნაწილი, რომლის რეკონსტრუქცია მოხდა მარკიზ პომბალის ხელმძღვანელობით. ეს ისტორიული დეტალი საკმარისია იმის ასახსნელად, რომ ისინი გაგებულ უნდა იქნას როგორც კონტრაპუნქტები, ეს არის ფართო, ურთიერთდაკავშირებული მოედნების სისტემა.

 

Plaza Mayor from Ciudad Rodrigo, Spain

This town took its name from Count Rodrigo González Girón. It was he who, in the mid-12th century, banished the Moors from this region once and for all, and built this town on top of a former Roman castrum, itself built atop a Celtic settlement. Its solid fortifications speak to its position on the border with Portugal. Paradoxically, although it is one of the most well-defended European borders on both sides, this frontier was the most stable in all of Europe’s history and has remained this way for 500 years. The only fighting to take place here was against Napoleon’s armies. Nowhere is the relationship between centre and periphery more marked than in such citadels.