Η ιστορία της πλατείας Αριστοτέλους ξεκίνησε με πυρκαγιά που κατέστρεψε τα δύο τρίτα της πόλης το 1917. Μέχρι τότε – λόγω αιώνων οθωμανικής κυριαρχίας – η Θεσσαλονίκη ήταν μια πόλη της Ανατολής χωρίς πλατεία. Επιπλέον, κάθε προσπάθεια να σχεδιαστεί κάποια είχε ματαιωθεί από την αδυναμία κατεδάφισης μιας περιοχής του κέντρου που είχε χτιστεί πολύ πυκνά. Ωστόσο, αυτό που δεν μπορούσε να επιτευχθεί από αρχιτέκτονες μπόρεσε να επιτευχθεί από μία πυρκαγιά. Το έργο προετοιμάστηκε από τον Γάλλο Ernest Hébrard το 1918, αλλά ολοκληρώθηκε μόλις το 1950.
Το Herceg Novi (στα ιταλικά Castelnuovo) δεν είναι καινούργιο, όπως υπαινίσσεται το όνομα του, αλλά μάλλον αρκετά παλιό, καθώς ιδρύθηκε το 1382 στο χώρο ενός χωριού ψαράδων από τον Βόσνιο βασιλιά Στέφανο I, το οποίο είναι και το όνομα της κεντρικής πλατείας αυτής της πόλης . Οι Τούρκοι κατέκτησαν την πόλη το 1482 και παρέμειναν εκεί για δύο αιώνες, με ένα σύντομο ισπανικό παρελθόν. Η πόλη τέθηκε υπό βενετική κυριαρχία το 1687, κατόπιν πέρασε στην Αυστρία-Ουγγαρία. Μετά από αυτό, το Herceg Novi κυβερνήθηκε προσωρινά από τον Ναπολέοντα, τους Ρώσους και τον Μουσολίνι και στη συνέχεια έγινε μέρος της Γιουγκοσλαβίας. Η ιστορία του, αν και όχι στο σύνολό της, βρίσκεται στην πλατεία της. Είναι παραδόξως τετράγωνο, γιατί χτίστηκε σε τυπικό ιταλικό στιλ, με μια υπέροχη ορθόδοξη εκκλησία στη μέση, που περιβάλλεται από φοίνικες. Ανεπίσημα, το όνομα της πλατείας είναι Belavista. Από εκεί η θάλασσα είναι ορατή, καθώς και ένας οθωμανικός πύργος ρολογιού, ένα ισπανικό φρούριο, το καμπαναριό της καθολικής εκκλησίας στο κατώτερο τμήμα της πόλης.
Το Náměstí Svornosti είναι μια μικρή πλατεία 45 x 60 μέτρων. Όμορφη, αλλά συνηθισμένη, με μια σειρά από σπίτια με αναγεννησιακές προσόψεις, έχει μια μπαρόκ στήλη και περιβάλλεται από τη μια πλευρά από τις καμάρες του παλιού κτιρίου του Δημαρχείου. Η πόλη, που ονομάζεται Krumau στα γερμανικά, μεγάλωσε γύρω από το υπέροχο κάστρο, του οποίου η πρώτη ιστορική αναφορά συναντάται σε ένα ποίημα του 13ου αιώνα. Το κάστρο παρέμεινε πάντα το επίκεντρο, ενώ το τετράγωνο κατέχει δευτερεύοντα ρόλο, το οποίο είναι υπολογίσιμο για το μέγεθός του, που καθορίζεται επίσης από τη θέση του σε μια στροφή του ποταμού Μολδάβα. Αλλά και αυτό παραμένει ένα βασικό στοιχείο στην παραμυθένια ατμόσφαιρα του οικισμού, ο οποίος έχει γίνει διάσημος σε όλο τον κόσμο και, ως εκ τούτου, έχει καταλειφθεί από πάρα πολλούς τουρίστες.
Elburg’s square is the result of an intersection between two main arteries, and reproduces on a much smaller scale the quadrangular shape of the city. Elburg has perfect geometrical proportions, thought out in such a way that its measurements link to the golden number[MOU1] . The city, whose shape has remained unchanged, was built between 1392 and 1396, and is unusual for the Middle Ages, as all of its roads are linked both to the city’s edges and to its square, which lies exactly at the geometric centre of the quadrangle.
Η πλατεία αυτή διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνική και οικονομική ζωή της κοινότητας Leira, γιατί είναι γεμάτη με καφετέριες και «βεράντες», όπου διοργανώνονται πολυάριθμες εκδηλώσεις. Το πεζοδρόμιο της πλατείας θεωρείται ένα από τα πιο όμορφα στην Πορτογαλία. Στους μεσαιωνικούς χρόνους, η πλατεία διέθετε εποχιακές εκθέσεις.
Το Mogarraz είναι ένας μικρός ιστορικός οικισμός στη Sierra de Francia, τα βουνά κοντά στη Σαλαμάνκα. Η προέλευση του οικισμού είναι από τον 11ο αιώνα, όταν ιδρύθηκε από τους Γάσκωνες. Το χωριό είναι γνωστό σήμερα στην Ισπανία χάρη στις εκατοντάδες πορτρέτα των ντόπιων, που σχεδιάστηκαν σε τοίχους από τον Florencio Maíllo, έναν τοπικό καλλιτέχνη που ξεκίνησε από τη δεκαετία του 1960, καθώς ο οικισμός κατέρρεε όλο και περισσότερο. Το Mogarraz είναι επίσης ενδιαφέρον για τη διατήρηση ενός μεγάλου μέρους της παλαιότερης αρχιτεκτονικής του και επειδή η δομή του είναι κοντά στην αρχική, με την εκκεντρική του πλατεία και την παραμυθένια ατμόσφαιρα
Πρόκειται για μία πλατεία γεμάτη ζωή, μπαρ, καταστήματα, ταβέρνες, βεράντες, εστιατόρια. Χτισμένη μεταξύ 1821 και 1851 σε νεοκλασικό στιλ και περιβαλλόμενη από πανομοιότυπα κτίρια, με τρία επίπεδα και μια κιονοστοιχία. Ονομάζεται Plaza Nueva, σε αντίθεση με τη μεσαιωνική πλατεία της πόλης και έχει έκταση 3400 τετραγωνικών μέτρων.Το λειτουργικό στυλ των κτιρίων του και η απουσία πλούσιας διακόσμησης αντανακλούν τις ιδέες του Διαφωτισμού, καθώς η πλατεία σχεδιάστηκε στα τέλη του 18ου αιώνα, αν και η κατασκευή της ξεκίνησε μερικές δεκαετίες αργότερα. Ο πρώτος αρχιτέκτονας της πλατείας ήταν ο Silvestre Pérez. Ο χώρος δίνει ένα αίσθημα ενός γιγαντιαίου αλλά οικείου παλατιού. Κάθε Κυριακή, η Plaza Nueva φιλοξενεί μια υπαίθρια αγορά.
Ένα πραγματικό σύμβολο της γεωργιανής ανεξαρτησίας, η περιοχή αυτή ονομάστηκε Πλατεία Ελευθερίας το 1918, κατά τη διάρκεια της πρώτης Γεωργιανής Δημοκρατίας. Το όνομα επιστρέφει μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, καθορίζοντας με υπερηφάνεια την σημερινή ταυτότητα της χώρας, ενισχύεται από το χρυσό άγαλμα του Αγίου Γεωργίου που καταστρέφει το δράκο, το οποίο τοποθετήθηκε εκεί το 2006. Είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε πως τα διαδοχικά ονόματα της πλατείας αντιπροσωπεύουν τέλεια την ιστορία της Γεωργίας στη σύγχρονη εποχή. Όταν η πλατεία χτίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα, ονομάζεται Ερεβάν ή Πλατεία Ιβάν Πασκέβιτς – από τον στρατηγό του Ρωσικού Αυτοκρατορικού Στρατού, ο οποίος κατέκτησε το Ερεβάν, παίρνοντας τελικά τον τίτλο του Κόμη του Ερεβάν. Κατά την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης, ονομαζόταν πρώτα πλατεία Μπενία, στη συνέχεια πλατεία Λένιν, με το άγαλμα του Λένιν να κυριαρχεί στο κέντρο μέχρι το 1991. Ένα ιδιαίτερο περιπετειώδες ιστορικό επεισόδιο λαμβάνει χώρα εδώ: το 1907, η πλατεία είναι το σκηνικό μιας περίφημης ληστείας , οργανωμένη υπό την καθοδήγηση του ίδιου του Στάλιν.
Η συγκεκριμένη πλατεία είναι από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη και φέρει το όνομα του βασιλιά Ottokar II της Βοημίας, ο οποίος, το 1256, ιδρύει την πόλη, που ονομάζεται Budweis στα γερμανικά. Ο μαύρος πύργος, που χτίστηκε τον 16ο αιώνα, και ο καθεδρικός ναός του Αγίου Νικολάου, βρίσκονται στη νοτιοανατολική γωνία. Το μπαρόκ κτίριο του Δημαρχείου βρίσκεται στην απέναντι γωνιά της πλατείας, ενώ το κεντρικό σημείο είναι η Κρήνη του Samson, με περίτεχνη μπαρόκ διακόσμηση. 48 σπίτια με οικόσημα, εργοστάσιο μπύρας και αγορά αλατιού συμπληρώνουν το σύνολο.
Ο θρύλος λέει ότι κάθε φορά που ήθελαν να χτίσουν ένα χωριό, οι περιπλανώμενοι ποιμένες της Πίνδου επέλεγαν ένα μέρος και έβαζαν ένα δέντρο. Εάν το δέντρο – το οποίο συναντούσαν τουλάχιστον δύο φορές ετησίως με τα κοπάδια τους – μεγάλωνε καλά, χτίζονταν εκεί ένας οικισμός, με το δέντρο να είναι η καρδιά του. Όλοι οι Αρωμανικοί οικισμοί στην Πίνδο έχουν μία πλατεία και όλες τους έχουν ένα αρχαίο δέντρο στο κέντρο τους. Οι ντόπιοι αποκαλούν την πλατεία μισόρι ή το μεσοχώρι. Αυτή περιέχει όλα τα σημαντικά κτίρια στη ζωή της κοινότητας. Η εκκλησία, το σχολείο, το σιντριβάνι, τα καφέ, όλα αυτά βρίσκονται στην πλατεία. Ή, μάλλον, ορίζουν την πλατεία. Είναι ένας χωροταξικός, αρχιτεκτονικός ορισμός, αλλά κυρίως ένας κοινωνικός και ανθρωπολογικός, γιατί είναι αυτός ο τόπος όπου γίνονται όλα τα σημαντικά κοινοτικά γεγονότα. Για το λόγο αυτό, πριν πάρει έναν αρχιτεκτονικό ορισμό, η πλατεία έχει έναν ανθρωπολογικό ορισμό. Αυτά δεν είναι τετράγωνα που προορίζονται να φαίνονται, αλλά τετράγωνα όπου τα πράγματα πρόκειται να συμβούν. Η κύρια λειτουργία τους δεν είναι αισθητική, αλλά κοινωνική. Και αυτό που συμβαίνει, εν συντομία, είναι η ιστορία της κοινότητας, η οποία πρέπει να λειτουργήσει σαν σύνολο.
Καλλαρύτες, Ελλάδα
Πλατεία
Σε υψόμετρο άνω των 1200 μέτρων, οι Καλλαρύτες σκαρφαλωμένοι σε ένα σχεδόν άγονο οροπέδιο, πάνω από μια βαθιά χαράδρα με τοίχους 500 μέτρων. Αυτή η χαράδρα αποτελεί μέρος της κοιλάδας, μέσω της οποίας ρέει ο ποταμός Καλλαρύτικος και η οποία, σε αντίθεση με την άγρια φύση της περιοχής όπου βρίσκεται το χωριό, κυριαρχείται από πλούσια βλάστηση με πολλά είδη φυτών. Δεν είναι ακριβώς γνωστό πότε ξεκίνησε η ιστορία αυτού του τόπου. Η παρουσία των Βλάχων στην περιοχή αναφέρεται στα βυζαντινά έγγραφα του 10ου αιώνα. Περί το 1750, οι Καλαρρύτες έγιναν ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο, γνωστό για την κατεργασία ασημιού και χρυσού, με μια περίοδο μεγάλης ανάπτυξης μέχρι το 1821. Η πλατεία βρίσκεται σε μια πλαγιά, με αμφιθεατρικά πέτρινα σκαλοπάτια στη βόρεια πλευρά της, στο άκρο της οποίας βρίσκεται μία οικία, χτισμένη το 1869. Στην άκρη των σκαλοπατιών βρίσκεται ένα παλιό δέντρο, παράξενα τοποθετημένο. Στην άλλη πλευρά της πλατείας, βρίσκεται το καφέ του Ναπολέοντα Ζαγάλη. Οι στενές σκάλες και ένα σύστημα πέτρινων προεξοχών που συμβάλλουν στη γραφική ατμόσφαιρα της γωνιάς της πλατείας. Το σπίτι του ιερέα, το πρώην σχολείο, ένα κατάστημα και ένα καφέ ολοκληρώνουν το σύνολο.
Συρράκο, Ελλάδα
Πλατεία
Αυτή η πλατεία βρίσκεται στο νότιο άκρο του οικισμού και στην κάτω πλευρά του, ακριβώς πάνω από μια απότομη κοιλάδα. Ένα δαχτυλίδι από σπίτια, τοποθετημένα σε ομόκεντρα ημικυκλια στα βόρεια, δημιουργούν ένα αμφιθέατρο πάνω από αυτή. Η πλατεία είναι χτισμένη σε δύο επίπεδα. Το πρώτο αποτελείται από την αυλή του ναού του Αγίου Νικολάου. Χρονολογείται από τον 15ο αιώνα και είναι η κύρια εκκλησία της κοινότητας. Η σύνδεση με το χαμηλότερο επίπεδο γίνεται μέσω ενός δρόμου παράλληλου προς τα δύο επίπεδα. Εδώ βρίσκουμε δύο παλαιά δέντρα με εντυπωσιακό πάχος. Το Συρράκο αναφέρεται για πρώτη φορά σε ιστορικά αρχεία του 15ου αιώνα, αλλά οι ντόπιοι είναι σίγουροι ότι κατοικήθηκε πολύ νωρίτερα. Το κύριο επιχείρημα που χρησιμοποιούν είναι η ηλικία των δέντρων, που φυτεύτηκαν κατά την ίδρυση του οικισμού από τους Βλάχους. Από τη μία πλευρά υπάρχει ένα καφέ. Προς την κοιλάδα υπάρχει ένα παλιό κατάστημα, αλλά κάπως χαμηλότερα, έτσι ώστε η νότια πλευρά να προσφέρει ένα μεγάλο άνοιγμα προς το δρόμο που οδηγεί στον οικισμό, το γκρεμό και την κορυφή του βουνού.
Βοβούσα, Ελλάδα
Πλατεία
Η Βουβούσα είναι ο ανατολικότερος οικισμός του Ζαγορίου. Ακριβώς στη μέση του χωριού βρίσκεται η πλατεία, χωρισμένη σε τρεις «βεράντες», που συνορεύουν με το δρόμο και τον ποταμό Αώο. Στο κέντρο της πλατείας υπάρχει ένα δέντρο. Το σχέδιο αυτής της πλατείας είναι καινούργιο και σχεδιάστηκε από τον Ρουμάνο αρχιτέκτονα Βασίλη Μάρκου. Δίπλα στην παλιά και όμορφη άνω εκκλησία υπάρχει μια άλλη, πολύ παλαιότερη πλατεία, η οποία έχει δύο «βεράντες». Η πρώτη είναι η αυλή της εκκλησίας, με την πέτρινη βρύση. Το δεύτερο τμήμα της πλατείας έχει τριγωνικό σχήμα, με ένα δέντρο στη μέση, που φυτεύτηκε το 1768, που μπορεί να υπερηφανεύεται για το μεγαλείο των αιώνων που κουβαλά. Όλοι οι πάγκοι γύρω του, πολύ κοντά στον κορμό, κατά μήκος μιας ειδικά χτισμένης πέτρινης βεράντας, βλέπουν στο δέντρο και όχι στην πλατεία. Ένας ενδιαφέρον τρόπος να φανταστεί κανείς μια συνομιλία!
Δίλοφο, Ελλάδα
Πλατεία
Το Δίλοφο είναι ένα πολύ μικρό χωριό στο Ζαγόρι, αλλά έχει πολλά ογκώδη αρχοντικά. Σήμερα έχει μόνο επτά κατοίκους. Φωλιασμένο στους πρόποδες δύο κορυφών, από εκεί και το όνομα του, κάποτε ονομαζόταν Σκοποτσέλι. Η πλατεία του είναι μία από της πιο όμορφες στο Ζαγόρι. Κυριαρχείται από ένα εντυπωσιακό, παλαίο δέντρο, το οποίο είναι πολύ παχύ αλλά με κούφιο κορμό. Καφετέριες, δύο βρύσες, η μαζική παλιά δομή ενός σχολείου και μερικά μεγάλα σπίτια ορίζουν την περίμετρο της πλατείας.
Αυτή είναι μια από τις μεγαλύτερες πλατείες της Ισπανίας και βρίσκεται ακριβώς στην είσοδο της μεσαιωνικής πόλης. Η προέλευσή της βρίσκεται στον 11ο αιώνα, όταν ο χώρος χρησιμοποιήθηκε για τις μεγάλες παραδοσιακές εορτές. Τα κτίρια είναι από διαφορετικές εποχές, με όλα αυτά να έχουν μια ισόγεια κιονοστοιχία του 16ου αιώνα. Στη βορειοδυτική πλευρά, ο πύργος Bujaco είναι ένα εντυπωσιακό κτίριο, τώρα σύμβολο της πόλης. Χτίστηκε κατά τη διάρκεια της αραβικής κυριαρχίας, πάνω από τα ρωμαϊκά θεμέλια. Η προέλευση του ονόματός της μπορεί να προέρχεται από την τοπική λέξη για τις κούκλες άχυρο, bujacos.
Σήμερα πρόκειται για ένα χωριό, με 133 σπίτια και λιγότερους από 300 κατοίκους. Ωστόσο, το Bourtange χτίστηκε ως στρατιωτικό φρούριο το 1593, κατά τη διάρκεια της Ολλανδικής εξέγερσης, με εντολή του William του Σιωπηλού. Κατέχει το ρόλο αυτό μέχρι το 1851, όταν έχασε επίσημα την αμυντική του λειτουργία και κατοικήθηκε από τεχνίτες και αγρότες. Ο αρχικός σκοπός του ήταν να φρουρήσει τον δρόμο που συνδέει το ισπανικό Groningen με τη Γερμανία. Είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά αρχιτεκτονικά αστέρια στην Ευρώπη. Το πενταγωνικό σχέδιο και το δίκτυο των καναλιών και των οχυρώσεων σέβεται το αρχικό σχέδιο. Η πλατεία βρίσκεται στο γεωμετρικό μέσον και ακολουθεί το πενταγωνικό σχήμα των κτιρίων που βρίσκονται μέσα στο φρούριο. Η περίμετρος της είναι απόλυτα καθορισμένη από 14 φλαμουριές ηλικίας άνω των 300 ετών. Η πλατεία διαθέτει τα σημαντικότερα σπίτια: το σπίτι του καπετάνιου, το σπίτι του διοικητή και το σπίτι του διευθυντή του σχολείου και η τοποθέτηση των κτιρίων του ήταν ιεραρχική. Η προτεσταντική εκκλησία χρονολογείται από το 1869 και βρίσκεται κοντά στην πλατεία, αλλά όχι μέσα στην ίδια την πλατεία.
Στην πορτογαλική πλευρά των συνόρων υπάρχουν ακόμα περισσότερες οχυρώσεις από ό, τι στην Ισπανία. Η Almeida βρίσκεται στη βόρεια Πορτογαλία. Πρόκειται για ένα αστεροειδές φρούριο με 12 γωνίες, σε στυλ Vauban, χτισμένο το 1641. Οι Ισπανοί μπήκαν εκεί μόνο μία φορά σε όλη τους την ιστορία και στη συνέχεια με τη βοήθεια των Γάλλων. Το τετράγωνο είναι ακανόνιστο τετράπλευρο και δεν είναι τοποθετημένο αρκετά γεωμετρικά. Έτσι και το αστέρι δεν είναι ακριβώς τέλειο, αλλά ο ρόλος του ως κέντρου γίνεται προφανής σε σχέση με τα όρια της ακρόπολης.
Η Coimbra είναι διάσημη για το πανεπιστήμιο και τις μνημειακές πλατείες που βρίσκονται στην περιοχή του πανεπιστημίου. Η πόλη διαθέτει επίσης ένα μικρό κόσμημα, την πλατεία της, μέτριου μεγέθους αλλά με ισορροπημένες αναλογίες και ιστορική σημασία. Πρόκειται για την Praça 8 de Maio, η οποία βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, μπροστά από το μοναστήρι της Santa Cruz, ενώ βρίσκεται το Δημαρχείο Κάμαρα. Αυτός ο μικρός χώρος καταφέρνει να μην υποβαθμιστεί από το ύψος και το μεγαλείο της πρόσοψης του Manueline, της εκκλησίας όπου βρίσκονται οι δύο πρώτοι βασιλιάδες της Πορτογαλίας. Τα κτίρια στις άλλες τρεις πλευρές είναι εξίσου ορατά, όπως και το κεντρικό σιντριβάνι. Ο σύγχρονος επανασχεδιασμός της πλατείας συμβάλλει επίσης στο άνοιγμά της.
Το λειτουργικό στυλ των κτιρίων του και η απουσία πλούσιας διακόσμησης αντανακλούν τις ιδέες του Διαφωτισμού, καθώς η πλατεία σχεδιάστηκε στα τέλη του 18ου αιώνα, αν και η κατασκευή της ξεκίνησε μερικές δεκαετίες αργότερα. Ο πρώτος αρχιτέκτονας της πλατείας ήταν ο Silvestre Pérez. Ο χώρος δίνει ένα αίσθημα ενός γιγαντιαίου αλλά οικείου παλατιού. Κάθε Κυριακή, η Plaza Nueva φιλοξενεί μια υπαίθρια αγορά.
