პირანი, სლოვენია, ტანრიტინის მოედანი

ეშმაკის ტრელის ავტორი, ჯუზეპე ტარტინი ამ ქალაქში დაიბადა. პირანის იმ დროს პირანო ეწოდებოდა და ვენეციის რესპუბლიკის ნაწილს წარმოადგენდა. მოედანი კომპოზიტორის სახელს ატარებს, ხოლო მისი დაბადების ადგილი მოედნის კუთხეშია განთავსებული იმ განსხვავებით, რომ ადრე აქაურობა ცოტა სხვაგვარად გამოიყურებოდა. თავდაპირველად აქაურობა არა მოედანი, არამედ ადრიატიკის ზღვაში მოთევზავე ხომალდების და ნავების გადმოსატვირთი ნავმისადგომი იყო. დროთა განმავლობაში, ბურჯების მახლობლად ლამაზი სასახლეები და ადმინისტრაციული შენობები წამოიჭიმა. ადგილის მნიშვნელობის მატებასთან ერთად, მმართველმა ორგანოებმა 1894 წელს ადგილის დამიწება და მოედნის მშენებლობა გადაწყვიტეს. ორი წლის შემდეგ, მოედანზე ტარტინის ძეგლი აღიმართა, რომელიც მოედნის ცენტრად მიიჩნევა; გარდა ამისა, მოედანს წმ. გიორგის ეკლესია გადმოჰყურებს, რომლის სამრეკლოც ვენეციის სამრეკლოს იდენტურია. სივრცე ჰარმონიული და სიცოცხლით სავსეა და ფორმის და პროპორციის ჩამოყალიბებული ბალანსით გამოირჩევა.

 

DCIM100MEDIADJI_0032.JPG

ლუბლიანა, სლოვენია, პრესერნოვ ტარგ, მესტნი ტარგ

პრესერნოვ ტარგი იყო უბრალო გზაჯვარედინი შუასაუკუნეების ქალაქის შესასვლელთან, სადაც 1646 წელს აშენდა ფრანცისკანული მონასტერი, რომელმაც დღემდე მოაღწია. მე-19-ე საუკუნეში დაიგო ტროტუარი, რის შემდეგაც ის დაემსგავსა ურბანულ მოედანს. იგივე საუკუნის დასასრულს მოედანმა განიცადა რადიკალური ცვლილებები,  რადგან 1895 წლის მიწიძვრის შემდეგ, ძველი სახლები ჩანაცვლდა ნეოკლასიკური სახლებით და მოგვიანებით, სეცესიური სტილის შენობებით. 1980 წელს, სლოვენიელმა არქიტექტორმა ედვარდ რავნიკარმა შექმნა ტროტუარის წრიული დიზაინი, რამაც მოედანს განსაკუთრებულ ხიბლი მიანიჭა: მზე, გრანიტის ფონზე, მაკედონიური პრილიპის მარმარილოს სხივებით. სამმაგი ხიდი, ტრომოსტოვიე, ლუბლიანას გასწვრივ, აკავშირებს მოედანს სტრიტარევა ულიკას გავლით ქალაქის ძველ მოედანთან, მთის ძირში, სადაც სასახლეა, საკათედრო ტაძრის გვერდზე. ქალაქის მოედანზე, მესტნი ტარგზე არის 1751 წელს აგებული შადრევანი. ორივე მოედანი, მიუხედავად იმისა, რომ ერთად არ იყო დაგეგმილი, წარმოადგენს ურბანულ მთლიანობას.

ტელჩ, ჩეხეთის რესპუბლიკა, ნამესტი ზაქარიასე ზ ჰრადჩე

მორავიის, ბოჰემიის და ავსტრიის საზღვართან,  ხშირ ტყეში, წყალსატევებთან ახლოს მდებარე გზაჯვარდინთან 1354 წელს, დაარსდა ტელჩი (ან ტელში გერმანულად). დაარსებიდან ორი საუკუნის შემდეგ, ის ხანძარმა გაანადგურა. ქალაქი ორიგინალი გეგმის მიხედვით, სწრაფად, თუმცა მცირედი ცვლილებებით, შენების სტილის და ტექნიკის ევოლუციის გათვალისწინებით აღადგინეს. გოთიკური სასახლე გადააკეთეს რენესანსულ სტილში და სახლები კი ფრონტონებით დაამშვენეს.  ფასადები შეღებეს, მე-18-ე საუკუნეში კი როკოკოს და ბაროკოს სტილში გადააკეთეს. შუასაუკუნეებისთვის დამახასიათებელი გოთიკური თაღები უცვლელი დარჩა პირველი სართულების დონეზე.  სასახლე მოედანზე არსებულ ყველა სახლს აკავშირებს. ასევე აიგო ორი ტაძარი და სვეტი, რომელიც მიეძღვნა წმინდა იოანე ნეპომუკს, აქვეა ორი შადრევანიც. მე-18-ე საუკუნის ბოლოს, ტელჩში თითქოს დრო შეჩერდა, მისი დიდებისა და ეკონომიკური განვითარების შეჩერებასთან ერთად და ქალაქმა ჩვენს დრომდე შემდგომი ცვლილებების გარეშე მოაღწია: ინდუსტრიალიზაციის გავლენისა და  სოციალისტური კორპუსების გარეშე. ის დარჩა ზუსტად ისეთივე, როგორიც წიგნებსა და გადმოცემებშია. ქალაქის გეგმა პრაქტიკულად სამკუთხედს წარმოადგენს.

Náměstí from Štramberk, Czech Republic

Similar to many other small, out-of-the-way places, this square is simply called “Square,” or Náměstí in Czech. Štramberk is yet another example of a place where the entire town is condensed into its square. Aside from the row of houses that line its perimeter, only two or three additional streets complete the map. Trúba, a cylindrical tower consisting of the remains of a castle about which few things are known, dominates this settlement, perched on a nearby wooded hillside. Everything here reminds one of a fairy tale, from the forests to the castle to the square. A large number of wooden houses from the 18th and 19th centuries also add to the local cultural heritage. The land where Štramberk is located is called Valašsko, from the name of the populace who migrated here in waves, along the Carpathians from Transylvania and, perhaps, from Bukovina. Though the language of the Vlachs was lost along the way, and these people were slavicised, some customs did survive, such as the traditional building techniques that were adapted by local Czech and German craftsmen. The wooden houses clearly bring to mind the wooden Romanian architecture from Transylvania. A number of local settlements had such centres, but the wooden houses have been replaced by stone ones, usually Baroque in style. Štramberk has the greatest number of Vlach-style wooden houses, as they are called here, creating an interesting architectural reservation. Its square is also linked to the preparation of local cakes called “Štramberk ears,” which legally can only be made here. It is said that they have this name because the people of medieval Štramberk thought they resembled the ears of captured Tatar soldiers, during the time of the Tatar raids.