ეს ესპანეთის ყველაზე დიდი მოედანია და შუასაუკუნეების ქალაქის შესასვლელში მდებარეობს. მოედანი სათავეს XI საუკუნიდან იღებს, როდესაც ამ ადგილს დიდი ტრადიციული დღესასწაულებისთვის იყენებდნენ. შენობები სხვადასხვა ხანას განეკუთვნება. ყოველი შენობის პირველი სართულების კოლონადები VI საუკუნით თარიღდება. ჩრდილო-დასავლეთით განლაგებული ბუხაკოს კოშკი თვალწარმტაცი შენობაა და ქალაქის სიმბოლოს წარმოადგენს. ის არაბების ბატონობის დროს რომაულ საძირკვლებზე აშენდა. როგორც ჩანს, სახელწოდება ჩალის თოჯინების ადგილობრივი სახელიდან იღებს საწყისებს – (ბუხაკოს) bujacos.
ევროპის ქალაქებში, მოედანი ყველაზე მნიშვნელოვანი ადგილია. ყველა მთავარ გზას მოედნისკენ მივყავართ და სწორედ იქ ვპოულობთ ყველაზე მნიშვნელოვან შენობებს და ქანდაკებებს. ევროპის ქალაქების მოედანი არის ისტორიული, არქიტექტურული, კულტურული და სოციალური კომპონენტების შეჯამება. მოედანი მკაფიოდ და ხშირად ერთდროულად გვიჩვენებს ადამიანთა მრავალ ფენას და სოციალურ ცხოვრებას. ამის გათვალისწინებით მოედანი პრივილეგირებული სივრცეა. იმისთვის ვინც იცის როგორც წაიკითხოს მოედნები გავს გრაგნილს, რომელიც გვიამბობს წინანდელი დასახლებების ისტორიებსა და ცხოვრებაზე.
ევროპული მოედნების ისტორიას შეიძლება მივყვეთ ისტორიულ ძირამდე ბერძნულ ანტიკურ ხანამდე, სადაც პლატეია და აგორა გამოჩნდნენ. ურბანული მოედანი დამახასიათებელია ევროპისთვის, რადგან ასეთი განგრძობითობა არაა დამახასიათებელი სხვა კულტურებისთვის, მაშინაც კი, თუ მათთანაც გვხვდება მოედნები, ზოგიერთ მათგანი ძალიან დიდი ზომისაც კი. ევროპა შექმნა მოედნები და შეიმუშავა იგი არქიტექტურული ფორმით, გაიტანა ექსპორტზე მთელს მსოფლიოში, ძირითადად კოლონიური პერიოდის განმავლობაში.
პორეე, ხორვატია
თავდაპირველად ბერძნულ პოლისში მთავარი გზა გაფართოვდა, მოედანმა დაიწყო ზრდა და დროთა განმავლობაში საზოგადოებრივი და რელიგიური ფუნქციები შეემატა. ბერძნებისგან მოედნის კულტურა რომაელმა არქიტექტორებმა გადაიღეს, სადაც ფორუმი სივრცის დაგეგმვისას არსებით აუცილებლობას წარმოადგენდა.
რომაული იმპერიის დაცემის შემდეგ, ურბანული ცხოვრება ევროპაში დაბრუნდა 900 წელს, როდესაც ბევრი შუა საუკუნეების ქალაქები ძველ რომაულ დასახლებებზე გაშენდა, მათი გეგმების დაცვით, ფორუმი ცენტრალურ მოედნად გადაიქცა, როგორც ეს შეიძლება აღმოაჩინოთ ზადარში ან პორეჩში, დალმატიანის სანაპიროზე, ხორვატიაში.
ობიდოსი, პორტუგალია
ნებისმიერი შუასაუკუნეების ქალაქი, როდესაც ფოტოებს დრონით ვიღებთ, საშუალებას იძლევა დავინახოთ ფუნდამენტური დაპირისპირება ზღვარსა და ცენტრს შორის, რადგანაც შუასაუკუნეების ქალაქები ყოველთვის გარშემორტყმულია კედლებით. ზოგიერთი, მაგალითად ობიდოსი პორტუგალიაში, დღემდე ინახავს ამ საფორტიფიკაციო ნაგებობას. კვადრატი ფართო სივრცეა, რომელიც მოცულობით დაპირისპირებაშია ვიწრო და გრაგნილ ქალაქის ქუჩებთან. შუასაუკუნეების მოედანში თითქმის ყოველთვის გვხვდება საკათედრო ტაძარი და შადრევანი. მცირე ქალაქებში შადრევნის როლი უფრო ფუნქციურიცაა. უფრო დიდ ქალაქებში, მისი როლი მხოლოდ ესთეტიკურია, რადგან შადრევნის არსებობა უკავშირდება ტრადიციას და რიტუალს.
კედლების არსებობას მნიშვნელოვანი შედეგები ჰქონდა დასავლეთ ევროპის ქალაქებისთვის. პირველ რიგში, შეზღუდული სივრცე იმას ნიშნავდა, რომ საუკუნეების მანძილზე მოსახლეობის რაოდენობა კედლებს შიგნით მუდმივად უცვლელი რჩებოდა. როდესაც მოსახლეობა გაიზარდა, ახალი ქალაქების აშენება არჩიეს გაძლიერებული გამაგრებული ცენტრის გაფართოებას, სწორედ ამის გამო შეიქმნა ამდენი ახალი დასახლება შუა საუკუნეებში. მშენებლობა ყოველთვის იწყებოდა ცენტრით, მოედანი იყო პირველი ადგილი რომელიც იგეგმებოდა. კედლების მეორე მნიშვნელოვანი შედეგი იყო ის, რომ ცენტრი ყოველთვის უცვლელი რჩებოდა. ამ საზოგადოებებში მოედანი არსებითად იყო გეომეტრიული ცენტრი. ეს იყო ყველაზე დაცული სივრცე, ბოლო წერტილი რომელსაც მტერი მიაღწევდა. მხოლოდ რამდენიმე კარიბჭით იყო ქალაქებში შესვლა შესაძლებელი. ავტომატურად, ყველა შესასვლელი გზა ცენტრალური მოედნისკენ მიდიოდა. როგორც ჰაერიდან ჩანს, მოედანი იყო შუა საუკუნეების ქალაქის ცენტრი. კედლები ვიზუალურად კვეთს, საკმაოდ მკაფიოდ, განცალკევებას ცენტრსა და პერიფერიას შორის. შედეგად ვიღებთ კიდევ ერთ ევოლუციურ შედეგს: როდესაც თანამედროვეობის აღმასვლისას კედლების ნგრევა იწყებოდა, დასახლებულმა პუნქტებმა ცენტრულად დაიწყო განვითარება, და არა სწორხაზოვნად, რამაც მეტი სივრცე შემატა მანამდე არსებულ შენობებს, შენობებს რომლებიც ევროპულ ქალაქებში დღესაც გვხვდება.
ვალლადოლიდ , ესპანეთი
რენესანსული დროის ევროპამ ეს შუა საუკუნეების ქალაქები მემკვიდრეობით მიიღო. თუმცა, ევროპას აღარ უყვარდა და სურდა ისინი სრულიად განსხვავებულნი ყოფილიყვნენ: გარკვეულწილად, ევროპამ წარმოიდგინა განსხვავებული ურბანული სამყარო. თუმცა რენესანსის ეპოქა არ არის ცნობილი რეალური ქალაქების დაარსებით, არამედ ფიქტიურის. როდესაც თეორია პრაქტიკას უთმობდა გზას ჩვეულებრივ, ეს უბედურებას იწვევდა. 1561 წლის 21 სექტემბერს დიდმა ცეცხლმა შთანთქა ქალაქი ვალიადოლიდი. ქალაქის კატასტროფა ურბანიზმისთვის ნამდვილი კურთხევა იყო. ცარიელი სივრცეში, ბრწყინვალე მთავარი მოედანი აშენდა, ჯერაც ერთ-ერთი უდიდესი მოედანი ესპანეთში. მიუხედავად იმისა, რომ ეს იყო პირველი რეგულარული მოედანი ევროპაში, იგი შედარებით უცნობია. მისი სიმეტრიის და გეგმის დანახვა მკაფიოდ შეიძლებოდა ზემოდან.
სალამანკა, ესპანეთი
ვალიადოლიდში მდებარე სკვერის არქიტექტურული და ურბანული ნიმუშის გამოყენებით ბევრი სხვა მოედანი შეიქმნა და 1729 წელს სრულყოფილებას მიაღწია, სალამანკას მთავარი მოედნის სახით, მსოფლიოში ერთ-ერთი ულამაზესი მოედანი. საჰაერო ფოტო გვიჩვენებს, რომ ამ მოედნის პერიმეტრი რეალურად არ არის სკვერი, არამედ ტრაპეიდი. ნორმალური ხედვით, მოედანი ნებისმიერი ფეხით მოსიარულის მიერ აღიქმება როგორც სრულყოფილად პარალელური და თანაბარი მხარეებით: დახვეწილი ოპტიკური ილუზია, რომელიც ყურადღებითაა გაანგარიშებული აღქმის გასაღრმავებლად და უპირისპირდება არქიტექტორისთვის დარჩენილ შედარებით მცირე სივრცეს.
მე -16 საუკუნეში ქალაქებს ჯერ კიდევ ჰქონდა გამაგრებული ციხეები, მაგრამ ისინი სხვაგვარად იყვნენ დაგეგმარებულნი. ქალაქის დაგეგმვის მისია სულ უფრო მეტად გადავიდა არქიტექტორისგან ინჟინერზე. მე-17 საუკუნეში დაწყებული ცვლილებების მნიშვნელოვანი ნაწილი ვაუბანთან ასოცირდება. ფორტიფიკაციის ეს გვთავაზობდა მასიური ციხე-სიმაგრეების კედლებში დიდი რაოდენობით ჯარისკაცების განთავსებას. ვარსკვლავი ფორმის ციხე-სიმაგრეები სწრაფად გამოჩნდა მთელს ევროპაში, ნაარდენი და ბურტანჟიდან ჰოლანდიაში, ალმეიდამდე პორტუგალიაში, ან ალბა კაროლინამდე, რუმინეთში.
ამ სამხედრო დასახლებებს აქვთ სრულყოფილი სტრუქტურა, სწორი და უცვლელი ქუჩებით, რომელსაც ყოველთვის მივყავართ ქალაქის ცენტრში მდებარე დიდი მოედნისკენ. მიწიდან დანახული, ციხე-სიმაგრის სილამაზის აღქმა შესაძლებელია მხოლოდ, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც შენობები როგორც წესი პირქუშია. თუმცა, ისინი ევროპულ დასახლებებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზებია, როდესაც ჰაერიდან ვიღებთ სურათს, ვარსკვლავები დედამიწაზე. არსად არ გვხვდება მოედნის მნიშვნელობა, როგორც ცენტრალური სივრცის, უფრო ნათლად, ვიდრე მათი შემთხვევაში.
ნაარდენი, ნიდერლანდები
მე-18 საუკუნის შუა ნაწილის და მე-19 საუკუნეების შემდეგ ქალაქებმა თავიანთ თავი თავიდან გამოიგონეს, და მათში უკეთ იყო ასახული სამხედრო, ტექნოლოგიური და პოლიტიკური ცვლილებები. ურბანული საზოგადოებების თვითმმართველობა მყისიერად დაიმსხვრა, მონარქების ავტოკრატიის ქვეშ კი საბოლოოდ დაინგრა. მეფეებმა ქალაქებში ჯარისკაცები შემოიყვანეს და თავიანთი აღლუმების სწრაფად და სწორად ორგანიზების მიზნით, ჯარისკაცებს სწორი ქუჩები სჭირდებოდათ. ამგვარად, ურბანული საზოგადოებების თვითმმართველობა თანდათან დაკნინდა. არისტოკრატები უფრო ხშირად საზაფხულო სასახლეებში ცხოვრობდნენ, მაგრამ სურვილიდან გამომდინარე ყოფილიყვნენ მმართველი ცენტრთან ახლოს, მათ ააშენეს რეზიდენციები ქალაქში. დროთა განმავლობაში ეს ურბანული რეზიდენციები მათ საცხოვრებელ სახლებად გადაიქცა. უეცრად, უამრავი დაინტერესებული გამოჩნდა თუ როგორ გამოიყურებოდა მათი ქალაქები.
შედეგი? ქალაქების დაგეგმარება რადიკალურად შეიცვალა. თუ უძველესი შუასაუკუნეების დასახლებები ასახავდა მთელი საზოგადოების მოთხოვნილებებს, ახლა, ქალაქები შეიცვალა, რათა უფრო შესაბამისი ყოფილიყო არისტოკრატების გემოვნებასთან. ურბანული ესთეტიკამ მნიშვნელოვანი გარდაქმნები განიცადა. როდესაც ქუჩები სწორია, პერსპექტივა უფრო გახსნილია და ხალხი უფრო შორს, პირველი მოსახვევის მიღმა იწყებს ხედვას. აქედან პანორამის თეორიამდე პატარა ნაბიჯია. კლასიკური ანტიკური დროისთვის უცნობი პანორამა, მოითხოვს ბევრად უფრო რთული ურბანული ხედვას: ძეგლები და ქანდაკებები არ უნდა იყოს დანახული მხოლოდ ახლოდან. სინამდვილეში, ისინი ხშირად გვხვდებიან გრძელი და სწორი ქუჩების ბოლოს, რომელიც საშუალებას იძლევა მოედანი დიდი მანძილიდან დაინახოთ.
ლისაბონი, პორტუგალია
რაც ადრე იყო შანსის ეფექტი გადაიქცა რაღაც შესწავლის ღრსად. ტრიუმფალური თაღები, სამახსოვრო სვეტები, აშენდა ქანდაკებები ისე, რომ შორიდან დანახვისას ლამაზი გამოჩენილიყო. ამის შემდეგ ლოგიკური ნაბიჯი იყო განვითარება, ქალაქებში საზეიმო კვეთებამდე, რომლებიც მოედნებს აკავშირებდნენ. ზემოდან ჩანს, 1755 წლის 1 ნოემბრის მიწისძვრის შემდეგ, მარკიზ პომბალის ხელმძღვანელობით განხორციელებულ ტრანსფორმაცია ლისაბონში. ლისაბონის მოედნები ნამდვილ სისტემას წარმოადგენენ. ფართო, ბულვარები აკავშირებენ სავაჭრო მოედანს როსიოსთან, როსიო დეფიგუერასთან, მარტიმ მონიზთან და რესტარადორესთან, რესტარადორესს პრაკა დო მარკეს დე პომბალთან, თითოეულის ცენტრში კი შტამბეჭდავი ქანდაკებაა.
დღესდღეობით, ეს არის სოფელი, 133 სახლით და 300-ზე ნაკლები მოსახლეთი. თუმცა, ბურტანგე აშენდა როგორც სამხედრო ციხე 1593 წელს, ნიდერლადების რევოლუციისას, უილიამ მდუმარეს ბრძანებით. იგი ამ ფუნქციას ასრულებდა 1851 წლამდე, შემდეგ, დაკარგა თავდაცვითი ფუნქცია და აქ დასახლდნენ ხელოსნები და ფერმერები. სოფლის ძირითადი ფუნქციას წარმოადგენდა ესპანური გრონინგენის გერმანიასთან დამაკავშირებელი გზის დაცვა. ეს არის ვარსკვლავის ფორმის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ციხე ევროპაში. პენტაგონის ფორმის გეგმა, მისი არხები და საფარი შეესაბამება საწყის პროექტს. მოედანი განთავსებულია ცენტრში და შეესაბამება ციხეში განლაგებული შენობების პენტაგონურ ფორმას. მის პერიმეტრზე არის სამასწლოვანი 14 ცაცხვის ხე. მოედანზე წარმოდგენილია ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაგებობები: კაპიტნის სახლი, მეთაურის სახლი და სკოლის ხელმძღვანელის სახლი. ამ შენობების განლაგება იერარქიულია. აქვე არის პროტესტანტული ეკლესია, რომელიც თარიღდება 1869 წლით და შესამჩნევია, რომ ის განთავსებულია მოედნის ახლოს და არა უშუალოდ მოედანზე.
პორტუგალია-ესპანეთის საზღვარზე მრავალი ციხე-სიმაგრეა, რომელთა უმეტესობა პორტუგალიის მხარეს მდებარეობს. ალმეიდას ციხე 1641 წელს ვაუბანურ სტილში, აგებული ვარსკვლავის ფორმის ნაგებობაა, რომელიც პორტუგალიის ჩრდილოეთში მდებარეობს. ეს არის ციხე, სადაც თავისი ისტორიის მანძილზე, ესპანელებმა მხოლოდ ერთხელ შეაღწიეს, მოგვიანებით კი უკვე ფრანგების დახმარებით აიღეს. ციხის გეგმა არარეგულარულ ოთხკუთხედს წარმოადგენს. ის არცთუ ისე სიმეტრიულად არის განთავსებული, ვარსკვლავის მოხაზულობაც არაა იდეალური, თუმცა, მისი, როგორც ცენტრის როლი აშკარაა.
კოიმბრა ცნობილია თავისი უნივერსიტეტით. მონუმენტური მოედნები განლაგებულია უნივერსიტეტის ტერიტორიაზე. ქალაქი ფლობს საიუველირო ნაწარმს, მოკრძალებული რაოდენობით, მაგრამ დაბალანსებული პროპორციებით, რაც ისტორიული მნიშვნელობისაა. 8 მაისის მოედანი მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, სანტა კრუზის მონასტრის წინ. მისგან მოშორებით ქალაქის საბჭოს ნახავთ. მანუელის ეკლესიის ფასადი გამოირჩევა თავისი ბრწყინვალებით, იქ დაკრძალულია პორტუგალიის პირველი ორი მეფე. შენობების დანარჩენი სამი მხარე ისეთივე თვალსაჩინოა, როგორც ცენტრალური შადრევანი. ამაში თავისი წვლილი შეიტანა მოედნის თანამედროვე რეკონსტრუქციამაც.
პრასა დე კომერჩიოსგან პატარა მანძილის დაშორებით განთავსებულია მუნიციპალური მოედანი, რომელზეც არის სამი მნიშვნელოვანი შენობა: მუნიციპალიტეტი, სააპელაციო სასამართლო და საზღვაო არსენალი. ეს არის პატარა, წყნარი მოედანი, პრასა დე კომერჩიოსგან განსხვავებული რითმებით. პრასა დე მუნიჩიპიო არის საქსოვი ფაბრიკის ნაწილი, რომლის რეკონსტრუქცია მოხდა მარკიზ პომბალის ხელმძღვანელობით. ეს ისტორიული დეტალი საკმარისია იმის ასახსნელად, რომ ისინი გაგებულ უნდა იქნას როგორც კონტრაპუნქტები, ეს არის ფართო, ურთიერთდაკავშირებული მოედნების სისტემა.
This town took its name from Count Rodrigo González Girón. It was he who, in the mid-12th century, banished the Moors from this region once and for all, and built this town on top of a former Roman castrum, itself built atop a Celtic settlement. Its solid fortifications speak to its position on the border with Portugal. Paradoxically, although it is one of the most well-defended European borders on both sides, this frontier was the most stable in all of Europe’s history and has remained this way for 500 years. The only fighting to take place here was against Napoleon’s armies. Nowhere is the relationship between centre and periphery more marked than in such citadels.
ამ მოედნის მშენებლობა დაიწყო 1729 წელს, ფილიპ V-ს ბრძანებით, მოედანი დასაწყისში გათვლილი იყო ხარების ბრძოლებისათვის. დღესდღეობით, ის ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ მოედნად ესპანეთსა და მთელს ევროპაში. სივრცეს აქვს პარადოქსული ოპტიკური ილუზია. მიწიდან დონიდან ის იდეალურ კვადრატად აღიქმება, თუმცა აეროფოტოში ჩანს, რომ არარეგულარული ფორმა აქვს. შენობათა ბაროკოს სტილის ფასადები, გარს ერტყმიან და განსაზღვრავენ მოედნის პერიმეტრს. ფასადები ერთი შეხედვით თითქოს იდეალური პროპორციით ხასიათდება. თუმცა, სინამდვილეში, არცერთი მათგანი არ არის ერთი და იგივე სიმაღლის. სალამანკას ამ მოედნის შესახებ ბევრი წიგნი დაწერილა, ის ითვლება ესპანური მოედნების სრულყოფილ მოდელად.
პიაცა სფატულუიზე ბაზარი მე-14-ე საუკუნიდან იმართებოდა. აქვე ხდებოდა საქონლის გადაცვლაც. იმ პერიოდში აღნიშნულ სავაჭრო ცენტრს მარკეტპლაცს უწოდებდნენ. ამ სივრცეში 1420 წელს აშენებული ქალაქის მერიის შენობა დომინირებს. იგი არა მხოლოდ მოედნის ცენტრია, არამედ საინტერესო ქრომატულ პოლიფონიას გვთავაზობს, სადაც ღია ფერის ნაგებობა და ახლომდებარე შავი ეკლესია (Schwarze Kirche), რომელიც მოედნიდან მოსჩანს, – ლამაზ კონტრასტებს ქმნიან.
This square owes its existence to the great Lisbon earthquake of 1 November 1755 and the fire that followed. On this spot, abandoned due to natural disasters, a new, well-ordered city was built, as a result of reconstruction efforts coordinated by the Marquise of Pombal, the leader of the royal government.
Praça do Comércio was built on Terreiro de Paço, the site where the court of the Royal Palace had previously been held. This name is still used for the square, with its one side facing the Tejo, the greatest river on the Iberian Peninsula. Measuring 175 by 180 meters, this square is one of the largest on the European continent.
მოედნის სივრცე აღმოსავლეთისა და დასავლეთის შეყრის იდუმალებით ხასიათდება. ეს არის არა ერთი, არამედ ორი მოედანი ერთი სახელით. აია სოფიასა და სულთან აჰმედის მეჩეთს შორის არსებული სივრცე ცნობილია ლურჯი მეჩეთის სახელწოდებით, სადაც წარმოდგენილია მოედანი შადრევნით. მას ხშირად აია სოფიას მოედანსაც უწოდებენ, თუმცა ოფიციალური სახელწოდებაა სულთან აჰმედის მოედანი. იქვე წარმოდგენილია ბაზარი – ბოსტანი, რომელიც იმართებოდა ავგუსტუსის რომაული ფორუმის დროს. პარადოქსია, მაგრამ, გრძელი მოედანი ლურჯი მეჩეთიდან ისლამური ხელოვნების მუზეუმამდე სულთან აჰმედის სახელს ატარებს, თუმცა, ის არა პარკი, არამედ მიმდებარე მოედანია. არ არსებობს მსოფლიოში ადგილი, რომელიც ამხელა ისტორიას აერთიანებდეს. თეოდორე დიდის ობელისკი ფაქტობრივად ეგვიპტურია და აქ ჩამოიტანეს 390 წელს ლუქსორიდან. ის ასუანში ძვ.წ 1490 წელს, ეგვიპტელი ფარაონი თუტმოს III-თვის გამოაქანდაკეს. სერპანტინის სვეტი ჩამოიტანეს 324 წელს ქალაქ დელფოში აპოლონის ტაძარში, სადაც ბერძნების სპარსელებზე გამარჯვებას ზეიმობდნენ. ჩამოასხეს სპარსელების იარაღის შენადნობიდან და გამოაქანდაკეს ბერძნებმა. ის ახლა 2500 წლისაა. მეორე ქანდაკება შეიქმნა X საუკუნეში კონსტანტინე VII-ის მიერ. ასევე უნდა დავამატოთ კეისარ ვილჰელმ II-ის ვიზიტის აღსანიშნავად, 1900 წელს შექმნილი „გერმანული შადრევანი“. აღსანიშნავია არტნუვოს ფასადი, შენობის აღმოსავლური მახასიათებლებით, რომელიც ამჟამად მარმარას უნივერსიტეტის რექტორატს მასპინძლობს. ლურჯი მეჩეთი და აია სოფია მოედნის ერთ მხარეს განსაზღვრავენ. მოპირდაპირე მხარეს კი მდებარეობს ისლამური ხელოვნების მუზეუმი, რომელიც იბრაჰიმ ფაშას სასახლეშია განთავსებული. იბრაჰიმ ფაშა სულეიმან დიდის ვეზირი იყო. აღმოსავლეთ რომის იმპერიის ნულოვანი კილომეტრი მონიშნული იყო მარმარილოს სვეტით, რომელიც ისევ მოსჩანს მოედნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში. და ეს კიდევ ყველაფერი არ არის. მოედანი ფაქტიურად, რომაული იპოდრომის არენას წარმოადგენს.
From a bird’s eye view, the old town of Split resembles a rectangular box into which someone has placed buildings, streets, and markets. Beginning in the Middle Ages, two of the larger markets in this citadel played a key role in the history of the city, Narodni Trg, or Spalato in Italian. The People’s Square, called simply Pjaca by the locals, was first mentioned in the 13thcentury, and has a number of superb Gothic buildings. A bit further on, at the entrance to the citadel, lies Trg Braće Radić, called Voćni Trg by the locals, meaning “fruit market,” in reference to its earlier, colourful identity. Just outside the medieval walls is a third great square, Republic Square. Its more recent architecture reminds one of Venice’s San Marco. It was built in the mid-19th century, in a historiciststyle, demonstrating that Split, long under Venetian rule, still carries on this tradition. These are beautiful squares, each with its own marked individuality, but the oldest and most interesting of the Split squares by far is Trg Peristril, which is smaller, yet considered by locals to be the historical heart of this area. Its history is special. Originally, this square served as the interior courtyard of a palace built for the Roman emperor Diocletian in 305, across a huge surface measuring 300 square meters. In fact, half of the old city of Split lies within the palace walls, the most well-preserved Roman palace today. After the Romans abandoned it, it remained uninhabited for centuries, until the people of Salona used it when taking refuge from the Slavs, turning this former palace into their settlement. And a settlement it shall remain. John of Ravenna, the first local archbishop, oversaw the transformation of the Diocletian mausoleum into a church. This was the moment when the palace courtyard officially became the Cathedral square, with all of the functions of a medieval square. Changes were made to it, but some features were kept, including its red porphyry columns.
ქალაქის ისტორია უკავშირდება ვენეციას, თუმცა როვინჯი აშენდა უფრო ადრე, VIII საუკუნის დასაწყისში კუნძულზე, რომელიც ხმელეთისგან გამოყოფილია ვიწრო არხით. მოგვიანებით, 1763 წელს, ვენეციელთა მმართველობის დასასრულს, დასახლების ვიწრო უბეში ლამის დაგროვების შედეგად, ქალაქი უერთდება კონტინენტს. სინონიკიზმის კლასიკური პროცესის შედეგად, ძველი არხის ადგილას ჩამოყალიბებას იწყებს ბაზრების ახალი სისტემა. მათი რაოდენობა შეადგენს ოთხს და მათგან ყველაზე მნიშვნელოვანია გ. მატეოტის მოედანი. ნაგებობების უმეტესობა XIX საუკუნით თარიღდება, თუმცა, მათი წარსული დაკავშირებულია ვენეციასთან. მერიის კვარცხლბეკზე ვენეციის მსგავსი წმინდა მარკოზის ლომის ქანდაკებაც კი დგას. ქალაქის ძირითადი მოედანია წმ. ეუფემიის მოედანი, რომელიც გორაკის უმაღლეს წერტილზე მდებარეობს. ის სამი მხრიდან გადაჰყურებს ზღვას. აღსანიშნავია წმინდა ეფემიას ქანდაკების 60 მ სიმაღლის ბაზილიკის სამრეკლო, რომელიც ნიავის დროს მოძრაობს.
